Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
DEKALOG
W PRACY, ZABAWIE, OPIECE I WYCHOWANIU DZIECKA Z AUTYZMEM!!!
I. Pamiętaj o tym, że:
dzieci z autyzmem mają swoje mocne strony oraz różne talenty i umiejętności, które niekiedy są bardzo ciekawe i interesujące,
szukanie i rozwijanie mocnych stron, talentów i zainteresowań u dzieci może sprawić, że z czasem ich autyzm nie będzie już taki ważny,
sposób myślenia i funkcjonowania dzieci z autyzmem różni się od naszego i dlatego musisz dobierać odpowiednie metody pracy,
ciągłe korygowanie zachowań dzieci z autyzmem, brak akceptacji z Twojej strony dla ich naturalnych reakcji, np. związanych z nadwrażliwością na hałas czy zapach oraz nierozumienie zasad na jakich zazwyczaj komunikują się ludzie powoduje, że wolą oni ograniczać z Tobą kontakt,
dopóki nie uznasz prawomocności myślenia i funkcjonowania dzieci z autyzmem – nie oczekuj, że zechcą one nawiązać z naszym światem oraz z Tobą jakikolwiek kontakt,
rozpoznanie autyzmu powinno być wyłącznie drogowskazem, który mówi: to dziecko wymaga szczególnej wrażliwości i empatii w obserwowaniu jego potrzeb, delikatności i mądrości przy podejmowaniu wszelkich decyzji, związanych z jego rozwojem.
II. Zapewnij stałość i przewidywalność otoczenia poprzez:
sporządzanie, najlepiej wizualnych planów dnia, planów zajęć na poziomie zrozumiałym dla dziecka,
pomoc w orientacji w przestrzeni np.: oznaczenia pomieszczeń w sposób zrozumiały dla dzieci, sporządzanie planu przedszkola,
uprzedzanie o zmianach np.: uroczystościach, wycieczkach, spacerach, teatrzykach, koncertach itp.
określanie czasu trwania aktywności, np. poprzez określanie ilości zadań, ćwiczeń, albo poprzez umówiony sygnał dźwiękowy, powitanki, pożegnanie, zakończenie zajęć,
przygotowanie dodatkowych ćwiczeń lub innych zadań w sytuacji, gdy dziecko skończy pracę wcześniej niż jego rówieśnicy.
III. Zadbaj o „komfort sensoryczny” dziecka z autyzmem w zależności od jego problemów poprzez:
dekoracje oszczędne, aby nie doprowadzić do przebodźcowania dziecka - 80 % zachowań trudnych spowodowanych jest nadmiarem bodźców wzrokowych, słuchowych,
odpowiednie miejsce w sali ( z daleka od okna, z daleka od kolorowych dekoracji ściennych, w pierwszym rzędzie, tak by jak najłatwiej było mu skoncentrować uwagę na nauczycielu),
wydzielenie miejsca, w którym dziecko z autyzmem mogłoby się zrelaksować i wyciszyć, jeśli zaistniałaby taka potrzeba,
zorganizuj tak zwane „miękkie pudełko”, którego zawartością mogą być różnego rodzaju piłki, gniotki, wałki, przedmioty o różnych fakturach i kształtach – pozwoli to na wyciszenie emocji dziecka i relaks.
IV. Przekazuj informacje w sposób wizualny poprzez:
plany w postaci zrozumiałej dla danego dziecka (np.: konkretne przedmioty oznaczające dane aktywności, zdjęcia, obrazki, piktogramy, etykiety z napisami),
przygotowywanie zdjęć, ilustracji, doświadczeń, które by jak najpełniej ilustrowały i porządkowały informacje zawarte w opowiadaniach, wierszach czytanych przez nauczycielki,
wspieranie poleceń ustnych sposobami wizualnymi, gestami, w zależności od poziomu rozumienia dziecka.
V. Kontroluj sposób mówienia do dziecka poprzez:
zwracaj uwagę, czy polecenie kierowane do całej grupy zostało odebrane i zrozumiane przez dziecko z autyzmem i jeśli to potrzebne skieruj je również indywidualnie do niego,
przekazuj tylko najistotniejsze informacje – „nie zalewaj mową”,
rób przerwy między zadaniami, tak by dziecko miało czas na przetworzenie informacji; po zadaniu pytania, czy po poleceniu daj czasu dziecku na zareagowanie,
unikaj sarkazmu i aluzji, wyjaśniaj metafory,
formułuj polecenia wprost (unikaj pytania dziecka o zgodę, gdy tak naprawdę musi wykonać zadanie, czy polecenie),
zadawaj pytania „zamknięte” i z podanymi możliwościami wyboru, np.: zamiast: „Co chcesz teraz robić?” to: „Chcesz teraz czytać czy pisać?”,
uważaj na głośność mówienia, zwłaszcza przy dzieciach z nadwrażliwością słuchową.
VI. Wspieraj dziecko w samodzielnej pracy poprzez:
przedstawiaj zadania w sposób jak najbardziej jasny dla dziecka,
dziel zadania złożone na mniejsze etapy,
czasem warto zmniejszyć trudność zadania lub je skrócić,
opisz dziecku zadanie np. poprzez sporządzenie planu lub zrobienie go razem z nim,
jasno określaj, kiedy jest koniec zadania,
pomoc dostosuj do trudności zadania, nie należy wyręczać dziecka.
VII. Wzmacniaj motywację dziecka poprzez:
wykorzystuj zainteresowania dziecka i ulubione formy pracy w zdobywaniu nowych kompetencji ( np.: fascynacji samochodami do uczenia pojęć „mniejszy”, „większy”, itp.),
opracuj system wzmocnień, nagród zwłaszcza przy zadaniach trudniejszych lub mało interesujących dla dziecka.
VIII. Wzmacniaj w dziecku poczucie własnej wartości poprzez:
stwarzaj sytuacje, w których dziecko będzie miało poczucie sukcesu,
zawsze chwal za wysiłek włożony w pracę,
wykorzystuj szczególne umiejętności i zainteresowania dziecka do podniesienia jego statusu w grupie rówieśniczej.
IX. Współpracuj ze specjalistami pracującymi z dzieckiem w placówce i poza placówką. Pozwala to na:
generalizację wiedzy i umiejętności ćwiczonych podczas zajęć logopedycznych, rewalidacyjnych, korekcyjno-kompensacyjnych i innych zajęć terapeutycznych, np. umiejętności komunikacyjnych (proszenie o pomoc, nawiązanie kontaktu z kolegą),
możliwość zastosowania wiedzy na temat zasad i norm społecznych w konkretnych sytuacjach.
X. Współpracuj z rodzicami dziecka. Pozwala to na:
lepsze poznanie i zrozumienie dziecka,
wymianę doświadczeń w pracy z dzieckiem,
kontynuację i utrwalanie wiedzy, kompetencji w domu rodzinnym,
W opracowaniu korzystano z :
Książki E. Pisula (2016) „Autyzm przyczyny symptomy terapia” wyd. Harmonia,
Książki E. Notbohm (2017) „Dziesięć rzeczy, o których chciałoby ci powiedzieć dziecko z autyzmem”,
Książki J. Ławickiej „Nie jestem kosmitą. Mam zespół Aspergera”,
Materiałów ze szkoleń prowadzonych przez Fundację SYNAPSIS.
Opracowanie: Iwona Michalak